در فضای مجازی امروزی تشخیص دادن محتواهایی که با هوش مصنوعی ساخته میشوند کار ساده نیست. بیشترین محتواهای جعلی توسط کاربران افغان بازنشر میشوند چون بیشتر آنها از سوادرسانهیی کافی برخوردار نیستند. همزمان با این موضوع تعداد زیادی حساب های جعلی ساخته شده اند که تلاش دارند به حمایت از گروه های خاص محتوای جعلی را با استفاده از هوش مصنوعی تولید و نشر نمایند.
چند روش و نشانه وجود دارد که میتوانند کاربران را کمک نماید تا جعلی بودن محتوا را تشخیص نمایند:
۱- دقت بسیار بالا و غیر طبیعی بودن عکس یا ویدیو
در تصاویر یا ویدیوهای ساختهشده با هوش مصنوعی مخاطب میتواند چند مورد زیر را مشاهده کند:
-
چهرهها بیش از حد شفاف، صاف و بدون نقص هستند.
-
حرکات دست و پا، لبها با صدا مطابقت ندارد و هماهنگ نیست.
-
دستها یا انگشتها شکل غیرعادی دارند.
-
نور و سایهها طبیعی به نظر نمیرسند.
۲. صداهای ساختگی
مخاطب به راحتی تفاوت های ذیل را در ویدیوها یا فایلهای صوتی دیده و شنیده میتواند:
-
صدا ممکن است بسیار صاف، یکنواخت و بدون کدام مشکل باشد.
-
احساسات طبیعی که در صدا و حنجره موجود است، کمتر احساس میشود.
-
بیشتر اوقات مکثها یا تلفظ کلمات غیرعادی است.
۳. اطلاعات نادرست
محتوای AI یا هوش مصنوعی گاهی میتواند دارای ویژگی های زیر باشد:
-
منبع مشخص و واضح ندارد.
-
رسانهها و یا حساب های معتبر آن را منتشر نکردهاند.
-
اطلاعات ارایه شده بسیار عجیب غیر قابل باور و اغراقآمیز میباشد.
۴. بررسی منبع اصلی
مخاطب قبل از باور کردن یک محتوا به چند مورد زیر توجه داشته باشد:
-
چه کسی و چی وقت آن را منتشر کرده است؟
-
آیا حساب کاربری معتبر است یا تازه ایجاد شده است؟
-
آیا همان خبر در رسانههای معتبر هم وجود دارد؟
۵. استفاده از ابزارهای تشخیص محتوا
برخی ابزارها برای شناسایی محتوای AI وجود دارند، مانند:
-
ابزارهای تشخیص دیپفیک (Deepfake)
-
جستجوی معکوس تصویر در اینترنت
-
سایتهای بررسی حقیقت (Fact-checking)
۶. مقایسه با منابع معتبر
اگر ویدیویی از یک شخصیت، یک سانحه و یک واقعه عاجل نشر شد مخاطب باید بررسی کند که آیا رسانههای معتبر آن را گزارش داده اند یا خیر؟ منابع معتبر آن را تایید کرده اند یا خیر؟
اگر چه با پیشرفت فناوری و عام شدن هوش مصنوعی تشخیص دادن محتوای واقعی و جعلی دشوارتر شده است اما بازهم داشتن تفکر انتقادی، بررسی منبع و استفاده از ابزاری های راستی آزمایی مهمترین راه برای شناسایی محتوای اصلی و جعلی به حساب میآیند.
