چگونه فریب پیام‌ها و اخبار جعلی را نخوریم؟

 با گسترش استفاده از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی در افغانستان، فرصت‌های زیادی برای دسترسی به اطلاعات، آموزش و ارتباط ایجاد شده است. اما در کنار این فرصت‌ها، تهدیدهای جدیدی نیز به‌وجود آمده است. از مهم‌ترین این تهدیدها، پیام‌های جعلی، خبرهای نادرست، سواستفاده از اطلاعات شخصی است.
در این اواخر دیده می‌شود که پیام های مبنی بر کمک‌های مالی و بشردوستانه استخدام کارمند و ویزای کار است که با هدف فریب مردم و سرقت و سوءاستفاده از اطلاعات شخصی مردم در رسانه‌های اجتماعی دست به دست می‌شوند. جوانان افغانستان بیشترین حضور را در فضای انترنت دارند. سرعت استفاده، اعتماد به اطلاعات شبکه‌های اجتماعی و بازنشر سریع پیام‌ها، باعث می‌شود گاهی بدون بررسی و دقت همه جانبه، اطلاعات نادرست نشر شود.

بهترین راه مقابله با چنین چالش‌ها ترویج سواد رسانه‌ای و آگاهی دهی مردم است تا همه با هم بتوانیم مانع نشر چنین پیام‌ها و فریب مردم شویم.

نشانه‌های یک پیام جعلی

برای تشخیص پیام های جعلی و نادرست، چند نکته مهم می‌تواند بسیار مفید باشد.

1. نبود منبع معتبر

در پیام‌های جعلی نام  هیچ نهاد رسمی مانند وزارت، سازمان ملی یا بین المللی و یا موسسه خیریه مشخصی ذکر نمی‌شود.

اگر یک پیام  واقعی باشد، معمولاً نام سازمان مشخص است و لوگو و اطلاعات تماس وجود می داشته باشد و اطلاعات در وبسایت رسمی منتشر می‌شود. پیام‌ها و اطلاعاتی که فقط در شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شوند و منبع مشخص ندارند، اصلا قابل اعتماد نیستند.

2. لینک‌های مشکوک

در این نوع پیام‌ها و اطلاعیه ها معمولاً یک لینک ناشناس وجود دارد. دامنه‌های عجیب یا طولانی که به سازمان‌های رسمی ارتباط ندارند، نشانهٔ خطر است.در حالی‌که سازمان‌های معتبر از وب‌سایت‌های رسمی با نام مشخص استفاده می‌کنند در غیر آن لینک‌هایی با نام‌های تصادفی یا ناشناخته می‌توانند صفحات فیشینگ باشند و وارد کردن اطلاعات در چنین سایت‌ها  منجر به سرقت اطلاعات و هویت می‌شود.

3. وعده های عاجل

یکی از روش های  رایج کلاه‌برداران، وعدهٔ دریافت فوری پول ویا خدمات است و یا نشان دادن زمان کوتاه برای ثبت نام، که در این چنین اعلامیه‌ها و پیام‌ها جملاتی مانند:

• «فوراً دریافت خواهید کرد»

• «ثبت‌نام کنید و کمک نقدی بگیرید»

• «تعداد محدود است»

• «زمان ثبت نام محدود است» به چشم می‌خورد تا بتوانند مخاطب را هیجانی ساخته و از فکر کردن منطقی جلوگیری نمایند.

4. سوءاستفاده از احساسات مخاطبان

کلاه‌برداران و هکرها بیشتر از روشهای استفاده می‌کنند که با روان مخاطب ارتباط داشته باشد و به مسایل اقتصادی، دینی، احساسی بیشتر توجه می‌نمایند و این کار باعث می‌شود افراد به واقعی بودن پیام اصلا شک نکنند.

موضوعاتی که مخاطبان را تحت تاثیر کلاه‌برداران قرار می‌دهد عبارت اند از: کمک‌های بشردوستانه، فقر و نیاز اقتصادی، مناسبت‌های مذهبی و حوادث طبیعی یا بحران‌ها.

چرا این نوع پیام‌ها خطرناک است؟

هرچند که چنین پیام‌هایی در آغاز امیدبخش و مثبت به نظر می‌رسند و متن و محتوای آن برای بیشتر مردم جذاب می‌باشد اما واقعیت این است که بیشتر این پیام‌ها بخشی از یک کلاه‌برداری اینترنتی (Scam) هستند.

هدف اصلی این نوع پیام‌ها معمولاً یکی از موارد زیر است:

• جمع‌آوری اطلاعات شخصی (نام، شماره تلفون، تذکره)

• فروش اطلاعات کاربران به شبکه‌های کلاه‌برداری

• دسترسی به حساب‌های واتساپ یا شبکه‌های اجتماعی

• فریب مالی در مراحل بعدی

• نصب بدافزار از طریق لینک‌های آلوده و ده‌ها مورد آزار و اذیت دیگر که برای مخاطبان مشکل آفرین خواهد بود.

بنا از نشر، پخش و بازنشر چنین پیام‌‌ها و اطلاعات خودداری نمایید، هم خودتان، هم دوستان تان و هم فضای مجازی را برای استفاده موثر مصئون نگهدارید. خصوصا برای جوانان که بیشترین استفاده را از فضای آنلاین دارند، آگاهی از این خطرات بسیار ضروری است.